مقالات

قهوه خانه در ایران چگونه شکل گرفت ؟

قهوه-خانه-در-ایران-چگونه-شکل-گرفت-؟

قهوه خانه در ایران چگونه شکل گرفت ؟

در جامعه سنتی ایران ، هر نهادی که بنیاد می‌گرفت با نظام های اجتماعی، فرهنگی واقتصادی جامعۀ ما همخوانی داشت.

یک نهاد اجتماعی یا فرهنگی در این جامعه بدون پشتوانۀ خواست و نیاز مردم،

ناگهان سبز نمی شد و شکل نمی یافت. جامعۀ سنتی مثل امروز بی در و پیکر نبود

که در پی ارتباطات با جهان شرق وغرب هر چیزی را بدون تعمق در آنها و بی توجه به همخوانی یا ناهمخوانی

آنها با فرهنگ و باورها و نیازهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مردمان بگیریم و به صورت یک نهاد عَلَمش کنیم.

یکی از نهادهای سنتی بود که نیاز مردم آن را در جامعه پدید آورد.

البته این را هم بگویم که پیش از این که این مکان به صورت یک نهاد عمومی- اجتماعی درجامعه پدید آید،

در دربارهای صفوی وقاجار بیوتاتی به نام آبدارخانه وجود داشتند

که درآنها انواع شربتها و عرقیجات و نوشیدنی ها را تهیه می کردند و به درباریان و میهمانان داخلی و خارجی عرضه می کردند.

یکی از نوشیدنی ها نیز در آبدارخانه های دربار قهوه بود.

قهوه خانه یک مکان عمومی:

در آغاز، قهوه پزی و قهوه نوشی در ایران عمومیت نداشت و مخصوص درباریان و رجال مملکتی بود.

پادشاهان صفوی و قاجاری قهوه چی و قهوه چی باشی داشتند که از منصب های درباری به شمار می رفتند.

کم‌کم قهوه خانه به محیط بیرون از دربار و به خانواده های اشرافی و اعیانی راه یافت و قهوه نوشی در جامعه و میان مردم شکل گسترده تر یافت.

قهوه خانه به صورت مردمی و عمومی اش در ایران در دوره صفوی شکل گرفت.

برخی از سیاحتگران اروپایی که در این دوره به ایران آمده بودند،

در سفرنامه های خود از قهوه خانه و چایخانه صحبت کرده اند.

اولئاریوس، سیاح آلمانی که در 1047قمری مطابق 1637میلادی به ایران سفر کرده بود از چایخانۀ ختایی و قهوه خانه صحبت می کند.

در اولی چای از نوع چای وارداتی از چین و در دومی قهوه می پختند و به مشتریان می دادند.

قبل از این که چایخانه به عنوان یک مکان عمومی در محیط بیرون از خانه و دربازار و کوی و برزن شکل بگیرد

و مردان خانواده را از هر گروه ، لایه وقشر به خود جذب کند ،

مردان ما در جامعۀ کشاورزی و کارگری آن زمان، جایی برای جمع شدن نداشتند.

مردم حرفه های مختلف از تاجر و بازرگان گرفته تا صنعتگر و پیشه ور و کارگر معمولاً در خانه های یکدیگر یا بزرگ و نقیب صنف جمع می شدند.

با شکل گرفتن این مکان ، این نهاد توانست محفل مناسبی برای جمع شدن افراد هر صنف جامعه بشود.

اولین قهوه خانه های ایران در شهر قزوین و در زمان شاه تهماسب پدید آمد، و در اصفهان در زمان شاه عباس توسعه یافت.

نخستین قهوه خانه ها در اصفهان بیشتر در ضلع شمالی میدان نقش جهان ، در سردر و در بازار قیصریه و زیر طاق نماهای آن بود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *